ποιό ήτανε το τελευταίο που σκέφτηκε εκείνη ;

    Άρχισε ένα διαφορετικό καλοκαίρι. Ήταν τέσσεροι κι απομείνανε τρεις. Τα συναισθήματα αυτών που απομείνανε είναι συντριπτικά. Ένα μικρό μέρος αυτών καταλαβαίνουν όσοι τους κοιτάζουν βαθειά στα μάτια όσοι μπορούν να διαβάσουν την ανθρώπινη μελαγχολία. Και στο μυαλό τους δεν είναι αυτά που χάσανε πλέον καθώς εκείνο το πλάσμα έκλεισε τον βιολογικό του κύκλο στην ώρα του, στον ασφαλή του τόπο και με αγάπη γύρω του , αλλά αυτά που δεν μπόρεσαν να καταλάβουν από όσα "έλεγε" καθώς αναχωρούσε... Τι να σκεφτόταν εκείνη ; Γιατί να μην μπορούν να την καθησυχάσουν, διάολε ; 

   Πως μετριέται μια απώλεια όχι από την εδώ πλευρά που ο καθένας παίρνει από ένα μολύβι κι ένα χαρτί και αδειάζει το μυαλό του αλλά από την εκεί μεριά που το μόνο μέσον είναι ένα βαθύ κοίταγμα ; Πως μετριέται αυτό που νιώθει μια σκυλίτσα όταν έρχεται η ώρα να αποχαιρετίσει τον άνθρωπο ; Πως το σπάζεις να το αραδιάσεις σε λέξεις για να πλησιάσεις όσο πιο κοντά στο υπερφυσικό ; Φοβάται, ντρέπεται, αγωνιά. Αλλά τι ακόμα ; Τι ακόμα που δεν αποκρυπτογραφείται όσο μεγάλη προσπάθεια και να κάνεις; Τι άλλο ;

  Φοβάται ναι. Δεν ξέρει τι την περιμένει χωρίς εσένα να της λες στην κατάλληλη στιγμή , ησύχασε, είναι όλα εντάξει. Δεν ξέρει για ποιο λόγο δεν την υπακούει το σώμα της ξαφνικά. Δεν μπορεί να βιώσει πράγματα, η όσφρησή της έχει τόσο εξασθενήσει, τα μάτια της έχουν τόσο θολώσει και η γλώσσα της έχει τόσο σκληρύνει, έχει σχεδόν ναρκωθεί. Τα αυτιά της έχουν σταματήσει να εστιάζουν στο διαφορετικό, το επείγον και το ύποπτο γιατί όλα πλέον είναι μια ακαθόριστη βοή.   Χωρίς αυτά είναι ένας άνθρωπος με κομμένα τα χέρια και τα πόδια από τη ρίζα τους. Δεν ξέρει πως να διαχειριστεί την καινούργια της συνθήκη και δεν ξέρει για ποιο λόγο είναι ζωντανή αφού δεν μπορεί να μυρίσει, να ξεχωρίσει και να ανταμείψει με ένα γλείψιμο σε ένα μάγουλο. Η ουρά της, ακόμη εντάξει, αλλά κανένας δε θα μάθει ότι ο λόγος που δεν την κουνάει είναι που δεν μπορεί πλέον να ακροαστεί τις καταστάσεις. Και η φωνή της ξέπνοη, να μη μπορεί να στείλει μια προειδοποίηση, μια έκκληση, ένα παράπονο ή μια σαφή εντολή στον επίδοξο παραβάτη.

  Ντρέπεται, νιώθει ενοχή. Δεν θέλει να σου προξενήσει κακό πόσο μάλλον μια μεγάλη στενοχώρια, εκείνη που ήταν πάντα η πηγή της καθημερινής παιδικής σου συμπεριφοράς, χαράς και ανεμελιάς και αυθόρμητης επικοινωνίας χωρίς δεύτερες σκέψεις και σκοπιμότητες. Δεν θέλει να σου προξενήσει πόνο γιατί ξέρει ότι σου προξενούν αρκετό άλλοι,  όμοιοί σου. Δεν θέλει να σε αφήσει ξεκρέμαστο γιατί έχει δώσει όρκο ισόβιας παρουσίας. Και το ισόβιας το υπολόγιζε πολύ περισσότερο. Τετραπλάσιο. Και τώρα νιώθει ότι αν μαζέψει τις δυνάμεις της μπορεί να σου προσφέρει την ίδια φωλιά χαράς, ασφάλειας και αυθεντικότητας ακόμη μια μέρα, αν μαζέψει τις δυνάμεις της μπορεί και ακόμη δυο. Μέρες. Ατέλειωτες ακόμη στιγμές για την αλληλεπίδραση δυο πλασμάτων που μάθανε να μένουν στη στιγμή. Ενός σκύλου κι ενός ανθρώπου που μένουν οι δυο τους μια στιγμή. Διαστέλλουν τον χρόνο και τον βιώνουν έτσι πως του πρέπει. Ακόμη δυο μέρες, αμέτρητες στιγμές.

  Αγωνιά για το μέλλον σου. Τι θα απογίνεις αφύλαχτος ; Αν μπορούσε να πάει να σου φέρει αυτή έναν αντικαταστάτη. Αν μπορούσε να περάσει μια τελευταία φορά από τις διαδρομές σου τις συνηθισμένες να βεβαιωθεί ότι δεν θα κινδυνέψεις αύριο που θα τις περπατήσεις χωρίς. Αν μπορούσε να πάει να σβήσει κάθε ίχνος από τις κοινές σας βόλτες για να μην τις βλέπεις εσύ και στενοχωριέσαι, δυο μέρες δουλίτσα να σβήσει κάθε ίχνος από τις πατούσες της στα τρία χιλιόμετρα βόλτας που την κάνατε μαζί , όταν θα ξαναβγείς να μην σε πιάσουνε τα κλάματα, τίποτε να μην υπάρχει να σου την θυμίζει. Αν εσύ δεν στενοχωριέσαι τότε θα είναι ήσυχη κι αυτή.

  Αλλά τι άλλο ; 

  Τι άλλο ;

  Φοβάται, ντρέπεται κι αγωνιά ναι, αλλά κυρίως ξέρει. Έχει απόλυτη επίγνωση ότι αύριο δεν θα είσαι ο ίδιος άνθρωπος. Γιατί φεύγοντας θα πάει μαζί της ένα κομμάτι σου πολύτιμο.

  Φεύγοντας θα πάρει μαζί της ένα κομμάτι από την σοφία σου και το φρόνημα. Το ‘κέφι’ σου να συνεχίσεις. Να συνεχίσεις να μαθαίνεις πράγματα παρακολουθώντας την. Να συνεχίσεις να αγαπάς με ανιδιοτέλεια, να μπορείς να συγχωρείς με όλη σου την καρδιά, να μπορείς να υπομένεις την κακή μέρα του/της συντρόφου σου, να μην αντιμιλάς παρ’ όλο που σε πνίγει το δίκαιο γιατί ξέρεις ότι μερικές φορές κατά βάθος το ξέρει κι εκείνος που σε αδικεί. Να συνεχίσεις να συν βιώνεις με την απόλυτη βεβαιότητα ότι είσαι καλά όταν είσαι μαζί με …

  Φεύγοντας θα πάρει μαζί της ένα κομμάτι της ισορροπίας σου, εκείνο που σε συγκρατεί να περιμένεις για την γλύκα των στιγμών με την υπομονή που περιμένουν τα πάντα στη φύση τη σειρά τους, χωρίς αδημονία που τόσο σου έχει στοιχίσει, να κρατάς δυνάμεις για αύριο επειδή η ζωή δεν είναι κατοστάρι αλλά μαραθώνιος, να μην προσπαθείς να ανταποκριθείς σε όλες τις ανησυχίες σου αλλά να διαλέγεις μια, την σοβαρότερη και να εστιάζεις απόλυτα σε εκείνο που την προκαλεί, και τούτη την ανησυχία μόνο να αντιμετωπίζεις με σοβαρότητα, αποφασιστικότητα και σθένος, ό,τι κι αν τελικά σου στοιχίσει σωματικά και πνευματικά η αναμέτρηση, με όποιες κι αν είναι οι πιθανότητες μιας νίκης. Να ‘σαι ήρεμος μαζί και μαχητής.

  Φεύγοντας θα πάρει μαζί της εκείνη ένα κομμάτι από την ανθρωπιά σου, όπως μάθατε να αποκαλείτε οι άνθρωποι την αυτονόητη για ένα ζώο ευαισθησία. Την αυτονόητη για ένα ζώο επιείκεια. Την αυτονόητη για ένα ζώο απέχθεια στη βία. Θα πάρει μαζί της μεγάλο κομμάτι από την διαίσθηση που εσύ έδειχνες, όταν κάποιος γύρω σου δεν ήταν καλά. Γιατί σε παρακολουθούσε και ντρεπόσουν να είσαι μπροστά στα μάτια της ο εαυτούλης σου. Μπροστά της ντρεπόσουν, έτρεμες για τη στιγμή που εκείνη θα σε άφηνε σύξυλο και θα πήγαινε να γλύψει έναν άγνωστο έως εκείνη την ημέρα, που τον ‘μυρίστηκε’ σήμερα ότι υποφέρει κι εσύ δεν κατάλαβες πράμα...

  Φεύγοντας θα πάρει μαζί της την απλότητα στην έκφραση σύνθετων συναισθημάτων, την ικανότητά σου να ευχαριστείς άμεσα, να διαφωνείς άμεσα, να διακρίνεις άμεσα και οι πράξεις σου να είναι σε πλήρη αρμονία με εκείνα που σου λέει σε πρώτη ανάγνωση ο νους σου. Να μην αναλώνεσαι σε υπεραναλύσεις και εκτιμήσεις ρίσκου κι υπολογισμούς. Να μην προβλέπεις το μέλλον, αν είναι δυνατόν ! Το μέλλον ; Ποιο άλλο ζώο πιστεύει ότι μπορεί να προβλέψει το μέλλον ; Να μην βασίζεσαι σε αυτό που θα συμβεί όταν κι αφού εσύ προετοιμάσεις τις προϋποθέσεις με βάση τις εκτιμήσεις σου για τα δεδομένα. Όχι. Απλά να κάνεις ό,τι καλύτερο μπορείς το μικρό καθήκον σου και να πηγαίνεις για ύπνο. Κι ένα κόκκαλο κρυμμένο ;  Ως εκεί. Κι ένα κόκκαλο κρυμμένο. Όχι για τα γεράματα, μοναχά για την επαύριο αν είμαστε καλά.

 Όλα αυτά , εντάξει, αλλά ...

 Τι άλλο ; 

 Τι άλλο ; 

 Δε θα μάθει κανείς ποτέ.

Να σου πω για ποιό λόγο πρέπει να είσαι δίπλα μου ;

   Για να ξέρω ότι δεν φταίω μόνον εγώ . 

      *********** 

Η φουσκοθαλασσιά δεν είναι ο καιρός για να περάσεις απέναντι. Όχι δια της γνωστής οδού τελοσπάντων, με μια βαρκούλα  και έναν ολάκερο κόσμο από τραύματα και φταίχτες. Πρέπει να διαλέξεις άλλον καιρό. Αλλά αν κατά βάθος δε θέλεις να περάσεις , απέναντι στο αχαρτογράφητο η φουσκοθαλασσιά θα ήταν πολύ προτιμότερη.  

    Την ήμερη θάλασσα πάλι, όταν τη βλέπεις νομίζεις ότι θα είναι εκεί και την επαύριο. Και βασικά δεν αισθάνεσαι τελείως έτοιμος, ε ; Οπότε τελειοποιείς τελειοποιείς τη βάρκα αντί να μπεις μέσα και να πιάσεις κουπί. Και τελειοποιώντας την βάρκα , που και που ξαποσταίνεις και καμαρώνεις βαρκούλες που περνούν, κι αυτό , ότι μια μέρα θα είσαι εσύ, είναι αρκετό για να πέσεις κι απόψε για ύπνο. 

       Κι έρχεται η μέρα που ξυπνάς αλλιώς και που όλα όσα έχουν σημασία πλέον είναι απέναντι. Και μπαίνεις μέσα στη βάρκα κι ανοίγεσαι χωρίς να ρίξεις μια ματιά στη θάλασσα. Γιατί επ' εδώ μεριά δεν πάει άλλο . Δεν αγαπάς το εδώ, δεν αγαπάς ούτε το απέναντι, αγαπάς την ιδέα του εαυτού σου όταν θα φτάσει εκεί που είναι όλα όσα υποσχέθηκες στον εαυτό σου, χωρίς αυτά τα "όλα όσα" μάλιστα να έχουν την παραμικρή ιδέα !

     Και έρχεται η θάλασσα να σε καταπιεί, κι εσύ χτυπιέσαι και οδύρεσαι για την εξαιρετική σου ατυχία. Και πνίγεσαι και βγαίνεις κάπου αναίσθητος κι όταν ανοίγεις τα μάτια και ξερνάς το αλμυρίκι κανείς δεν είναι εκεί να σε διαβεβαιώσει αν βγήκες απέναντι ή πάλι απ' εδώ μεριά. Το μόνο που έχεις σίγουρο είναι ότι δεν έφτασες, σε ξέβρασε η μοίρα σου που είσαι σίγουρος ότι ήτανε και μαύρη.  

       Είναι το παράπονο που βασικά δεν απευθύνεται στην αληθινή ιστορία της ζωής σου αλλά στην σκηνοθετημένη εξήγηση των πραγμάτων, τα οποία επαναλαμβάνονται σαν τραγωδία σε θέατρο και κανείς άλλος δεν είναι ο σκηνοθέτης, ο φωτιστής, ο πρωταγωνιστής, ο θεατής και ο πιτσιρίκος στην κουϊντα,  παρά ο ίδιος σου ο εαυτός.

   Αλαιν ντε Μποτόν : "Ψάχνουμε έναν σύντροφο , που να μας πληγώνει με γνώριμο τρόπο" 

      Επειδή ...ψάχνουμε με επιμέλεια την επανάληψη των τραυμάτων μας ! Γιατί σε τούτα τα οδυνηρά περιστατικά, έχουμε μάθει, πως να αντιδρούμε και που να βρίσκουμε τώρα άλλους τρόπους να είμαστε το θύμα ;  Χτίζουμε ένα μοτίβο θυματοποίησης και μετά το κρεμάμε στην πλάτη μας να το έχουμε σε όλα τα μονοπάτια και σε όλους τους τόπους, σαν το παγούρι με το ελάχιστο νερό. Είναι ό,τι μας αρκεί, για να επιβιώσουμε.  Και αν βρεθούμε σε έναν παράδεισο και τρέχουν παντού γύρω μας δροσερά ποτάμια, εμείς μπορεί να πεθάνουμε από αφυδάτωση μόλις σωθεί το ελάχιστο νερό στο παγούρι , γιατί δεν ξέρουμε να πεθαίνουμε αλλιώς, παρά μόνον από την συγκεκριμένη δίψα.

       Μετά από κάθε μικρό θάνατο δεν θρηνούμε την ζωή που χάσαμε, άλλη μια ζωή που ήταν εκεί μέσα στα χέρια μας, την κρατούσαμε σαν δώρο, δεν θρηνούμε το χαμένο δώρο , αλλά την απώλεια των καταστάσεων χάρις στις οποίες μπορούσαμε επιτέλους, πάλι, να είμαστε τα τέλεια θύματα. Είναι εκπληκτικό να είσαι το αυτονόητο θύμα την κατάλληλη ώρα, είναι ένα ραντεβού που δεν σε προδίδει ποτέ. Είναι μια ασυνείδητη υπόσχεση, μη πω ότι ένας όρκος είναι !

     Το μεταφέρουμε από γενιά σε γενιά, το φυτεύουμε στα μυαλά των παιδιών μας, ότι έτσι πάει το πράγμα κι όχι αλλιώς και μετά νομίζουμε ότι επειδή είχανε ζέστη στο σπίτι δε μπορεί η δική τους ζωή θα ανατρέψει αυτόν τον τραγικό κύκλο. Είναι υπέροχο να σε βλέπει το παιδί σου να πενθείς . Είναι υπέροχο να γίνεσαι που και που το παιδί του παιδιού σου. Αυτό είναι το νόημα τελικά. Είναι υπέροχο να σε βλέπει εκείνος που σε αγαπάει πολύ να πενθείς. Είσαι στο επίκεντρο της προσοχής και πάλι, για γεγονότα τα οποία έχεις εμπεδώσει τόσο καλά, που σου είναι αυτόματη και η διαδικασία να εξηγήσεις. Και ας σηκώσει μονάχο του το ίδιο σου το παιδί την υποψία ότι κάπου κάπως έβαλε κι αυτό το χεράκι του στην ήττα σου. Είναι το δώρο που απαιτείς για όσα έχεις προσφέρει.  

   Και πως εξηγείς στον ευρύτερο περίγυρό σου , αυτούς που θεωρείς κύκλο εμπιστοσύνης σου τα πράγματα ; Φάγαμε άλλη μια από τα ίδια αδέλφια, λες, και απλά κάθεσαι και περιμένεις να συνεχίσουν όλοι να σμιλεύουν τον αδριάντα σου σε μάρμαρο, για να φύγεις ηρωϊκά και τεμπέλης από αυτό τον κάματο και την υποχρέωση να ζήσεις χωρίς να σε πιάνει το παράπονο αυτή τη ζωή που είναι ίδια με ολονών . Ίδια. Όχι... η δική σου πρέπει οπωσδήποτε να είναι τραγικότερη .

   Με τον ίδιο τρόπο , εξάλλου φεύγεις ! Δεν αλλάζεις ούτε βήμα. Είναι μια πρόζα τελειοποιημένη. Η ώρα που εγκαταλείπεις στη μέση την προσπάθεια είναι η μεγάλη σου στιγμή. Είναι μια Ανάσταση όχι μετά την Μεγάλη Εβδομάδα αλλά όποτε πεθυμήσεις εσύ έναν αμνό σουβλιστό...

   Ο ένας, για παράδειγμα, υπομένει «καρτερικά» μέχρι το ποτήρι του να ξεχειλίσει και μετά σιωπηλά αποχωρεί χωρίς εξηγήσεις που χρειάζονται θάρρος και ανιδιοτέλεια και πόνο, φεύγει κι αφήνει σύξυλους τους πάντες , γιατί κανένας δεν το έχει δει να πλησιάζει. Μετά, για μήνες ολάκερους, ξέρει ( ! ) ακριβώς σε ποια ζητήματα είχε απόλυτο δίκαιο και κανένας δε θα του μιλήσει κατάμουτρα για τα ζητήματα που είχε απόλυτο άδικο επειδή, κανένας δεν θα είναι στο μαξιλάρι του το πρωί.

   Ο δεύτερος για παράδειγμα, κλείνεται στον εαυτό του και υποβάλλει τους άλλους στο μαρτύριο της σιωπής γιατί έχει έτοιμο το «εσωτερικό του πυρηνικό καταφύγιο» στο οποίο δε φτάνουν οι κουβέντες, οι εκκλήσεις, οι οδυρμοί και ο τρόμος που νιώθουν όλοι, απέναντι σε έναν άνθρωπο που έχει αφήσει το κορμί του στην δημόσια θέα αλλά λείπει όλος από μέσα, σαν κέρινο ομοίωμα εξαιρετικής ποιότητας,  με αδύνατη φυσικά την οποιαδήποτε αλληλεπίδραση με οποιοδήποτε τον αγαπά. 

   Ο τρίτος για παράδειγμα, πυροβολεί με κριτική αδυσώπητη όλο του τον περίγυρο μέχρι να οδηγηθούν όλοι με τη μέθοδο της εμπέδωσης στο συμπέρασμα ότι εάν δεν ήταν εκείνος και το υπερεγώ του κανείς, κανείς γύρω του δεν θα είχε καταφέρει να επιζήσει και δεν διαβάζει τα μηνύματα ότι όλοι τους γύρω έχουν χαμηλώσει τα ακουστικά και εκείνος κουμαντάρει ένα καράβι χωρίς επιβάτες και χωρίς πλήρωμα και χωρίς κανέναν να θέλει να φτάσει τέρμα Ανατολικά , στον δικό του στόχο.   

   Ο τέταρτος για παράδειγμα, έχει κουμπώσει τον ηρωϊσμό του σε υποτιθέμενα άτυχα ή ανήμπορα πλάσματα και με την ανιδιοτελή προσφορά της ζωής του μπαίνει στην εκπληκτική θέση του ανθρώπου που σπρώχνει τον ανάπηρο πάνω στο καροτσάκι χαμογελαστός κι όλοι, όλοι γύρω του προσεύχονται να είναι γερός και ντρέπονται που δεν έχουν έναν, μόνιμα να σπρώχνουν, απόλυτα εξαρτημένο, ώστε να μην χρειαστεί να οδηγήσουν δια της υπόλοιπης δύσκολης διαδικασίας τον εαυτό τους στην αθώωση και την βασιλεία των ηθικά ανώτερων, παρά κρατώντας γερά τα χερούλια ενός καροτσιού.

   Ο πέμπτος για παράδειγμα, ..........

   Τριάντα άνθρωποι θα ανακαλύψουν τριάντα μοτίβα ηθικής επιβίωσης. Εκατόν τριάντα άνθρωποι θα ανακαλύψουν εκατόν τριάντα μοτίβα ηθικής επιβίωσης . Όταν θα χρειαστεί όμως να ξημερώνουν μαζί , δυο, δυο μονάχα άνθρωποι και να ξεκινούν τα πρωϊνά που αναμένουν να βιωθούν θα καταστεί αδύνατον να θεμελιώσουν ένα κοινό αφήγημα , ένα δοχείο με φρόνημα και μια υπόσχεση να τη σπείρουν άνοιξη και να την ποτίζουν ένα μήνα να «πιάσει» για να δώσει καρπούς.

   Ναι είμαστε κατασκευασμένοι να ζούμε σε σχέση με , αλλά σαν αγέλες λύκων. Όταν είναι να σκοτώσουμε ενώνουμε τις δυνατότητες που μας έδωσε ο Θεός και όταν είναι να πέσουμε στο φαϊ δείχνουμε τα δόντια μας κανείς να μη πλησιάσει στην λεία. Κατάγγειλε κάποιον στα social και θα πάρεις δόξα και αναγνώριση. Επιβράβευσε κάποιον στα social και θα περάσεις απαρατήρητος. Ευχαρίστησε κάποιον και η ευλογία σου θα κρατήσει τρεις στιγμές. Επιτίμησε κάποιον και θα σέρνει την επιτίμηση που του εκτόξευσες μέχρι να πεθάνει.

   Είναι τέλειο να ξέρεις τι σου φταίει και το τελειότερο ακόμη που ψάχνεις με αγωνία καθημερινά, είναι να ξέρεις γι αυτό που σου φταίει ποιος ( άλλος ) ευθύνεται.  

   Εγώ τουλάχιστον έχω καταλήξει σε αυτά τα βασικά. Αλοίμονο ...

   Εσύ ; 

   Τι ; Ακόμα ;

   Μη μου πεις ότι δεν αισθάνεσαι θύμα ; 

όταν αποδέχεσαι και ξεπερνάς

 

 

 

    Όχι θόρυβος, ούτε επιδείξεις. Μονάχα εσύ και μια σταθερή αυταπάτη ότι είσαι στο πηδάλιο. Γύρω η απέραντη δημιουργία Του καταδεικνύει το μέγεθός σου κι εσύ, κατά βάθος το ξέρεις, ότι δεν είσαι Κάτι τις, εννοώ της προκοπής. Κανένας δεν είναι- σκέφτεσαι, μα δε σε ημερεύει, Δεν ήταν εξ αρχής αυτή η συμφωνία σου, να περάσεις αχρησιμοποίητος κι ανούσιος σαν ένας κόκκος σε απέραντη αμμουδιά. Δεν είχες υπογράψει απ’ όσα ανακαλείς μια τέτοια συμφωνία. Με δεν είμαστε εδώ με τη συναίνεσή μας φτωχέ μου κι ούτε κάποτες διαβάσαμε κανα κοντράκτο. Μας έριξε ο καρπός δυό ανύποπτων και να/μαστε.

    Όχι θόρυβος, ούτε επιδείξεις. Απόλυτη γαλήνη έξω από το μυαλό σου. Μέσα όμως η οχλαγωγία οδυνηρή. Τρικυμίες εν κρανίω και έρμα , μια αγωνιώδης Σισύφεια διαδικασία για να ελαφρύνεις, πετώντας τους εισβολείς, πετώντας στη θάλασσα όλα τα “πράγματα” που δεν μπορείς να διαχειριστείς. Του κάκου - θα σε περιμένουν όταν ξεβραστείς στην ακτή γιατί το έρμα είναι υλικό του αφρού και η θάλασσα πάντα, πάντα, τα στέλνει να σε περιμένουν στα παράλια της Ιθάκης σου.

    Όχι θόρυβος, ούτε επιδείξεις. Μια λαγαρότητα τόσο ηχηρή που σε αφήνει άναυδο. Οι ακτές ξεκάθαρες σαν μαχαίρια σε άσπρο κρέας. Ο ορίζοντας τεντωμένος άψογα σα την μπάσα χορδή της νότας ΜΙ. Η βάρκα σου, το σκεύος σου, τυλιγμένο σε αμήχανη επιδερμίδα και φτιαγμένο να σημαίνει συναγερμό και στην ακίδα του μικρότερου εντόμου. Ο ήλιος τόσο αυστηρός σαν τον στρατηγό που επιθεωρεί νεοσύλλεκτα φαντάρια : σήκωσες τα μάτια, πάρε δεκαήμερη χωρίς όραση. Και ο άνεμος ; Το αφεντικό. Μα όχι.. δεν τον νιώθεις τόσο όσο να αμφισβητήσεις την μεγάλη αυταπάτη. Το πηδάλιο…

    Όχι θόρυβος, ούτε επιδείξεις. Μόνο μια λίστα από ταξίδια, ένα μολύβι κι ένα ημερολόγιο τόσο αδιάβροχο που θυμώνεις. Και γράφεις της επαύριον τις ρότες να ‘χεις ένα μπούσουλα όταν τα κύματα σκυλιάσουν. Θα ‘πρεπε λέν να είχες πάρει ένα σκαρί με ένα ιστίο, να ‘χεις κάπου να δεθείς. Μα δε σου το ‘πανε εγκαίρως, μόνο αφού ανοίχτηκες. Και στήνεις τα κουπιά σου δήθεν κάθετα και όλο τα κατεβάζεις γιατί και κείνα δυό δουλειές έχουν να κάνουνε. Κάπου να σε κρατήσουν να μη πας και κάπου να σε πάνε.

    Κι ύστερα έρχεται μια αυγή κι είναι όλα τους εκεί. Μια αγάπη. Μια πίστη. Μια ηρεμία. Μια καλοκαιριά. Μια αύρα αγέρα κι ένα μπαούλο προσευχές. Να απλώσεις να αγγίξεις ό,τι θες. Και δείχνουν τόσο ολοφάνερα που νιώθεις μάταια ξοδεμένος. Αλλά δεν είσαι. Μάταια ξοδεμένος, απλά ξοδεμένος τόσο όσο σου’ τανε γραφτό και ακριβώς όσο να το αντέξεις.

    Πως στο καλό γίνεται αυτό ;   

    Όχι θόρυβος, ούτε επιδείξεις. Μονάχα μια συμφωνία σιωπηλή, σαν τη μουσική που παίζεται μέσα μας, όταν όλα μπαίνουν στη θέση τους.

     Έτσι γίνεται :

     Όταν αποδέχεσαι και ξεπερνάς. 🌱

Ο Vito Mancuso πέρασε από την πόλη !

    

   Ο κόσμος συνιστά ένα είδος κατάκτησης εν εξελίξει - μέσω της γέννησης ριχνόμαστε στο κέντρο της μάχης - πρέπει να δεχτούμε ότι για τη θετική έκβαση της παγκόσμιας προσπάθειας , της οποίας είμαστε ταυτοχρόνως συν-εργάτες και διακύβευμα , είναι αναπόφευκτο να υπάρχει οδύνη . 

   Έτσι το όλον εξελίσσεται από το αρχικό χάος και παράγει νόημα με τη μορφή της ζωής και της ευφυίας.

   Λαμβάνοντας υπ' οψιν τις διαστάσεις μας , βρισκόμαστε σε ένα τεράστιο ψάξιμο στα τυφλά , μια τεράστια αναζήτηση, μια τεράστια επίθεση : κάθε κατάκτηση είναι εφικτή μόνο με τεράστιο κόστος , πολλές αποτυχίες και πολλές πληγές . Σε όποιο είδος κι αν ανήκουν οι πάσχοντες είναι η έκφραση αυτής της άτεγκτης , αλλά ευγενούς συνθήκης . Δεν αποτελούν στοιχεία άχρηστα και ασήμαντα - μάλλον πληρώνουν το τίμημα για την πορεία προς τα εμπρός και τον θρίαμβο όλων. Είναι πεσόντες στο πεδίο της τιμής . 

   Το κακό συνεπώς , αλλά και το συνακόλουθο μη νόημα , είναι το αναπόφευκτο κόστος για την κατασκευή του νοήματος. 

   Δεν υπάρχει καμία δυνατότητα δικαίωσης της ζωής , η οποία , όντας μια διαδικασία , δεν είναι εντελλώς δίκαιη , αλλά εν μέρει άδικη .

   Η ζωή δεν πρέπει να δικαιώνεται ( giustificare ) - πρέπει μάλλον να γίνεται δίκαιη, να διορθώνεται. 

   Είναι υπέροχο το ρήμα διορθώνω ( aggiustare ) , που μιλώντας για επισκευή , επιδιόρθωση ( aggiustamento ) καταλήγει να σημαίνει συμμόρφωση με τη δικαιοσύνη ( giustizia ) . 

   Η δικαίωση είναι μια διανοητική διαδικασία ενώ η διόρθωση είναι μια πρακτική λειτουργία .

   Και το νόημα της ζωής μπορεί λοιπόν να οριστεί ως μια διόρθωση της ζωής , προκειμένου αυτή να είναι όλο και λιγότερο άδικη , να εμπεριέχει όλο και περισσότερη ισότητα και τα θύματα της αδικίας να βρίσκουν ολοένα και μεγαλύτερη παρηγοριά και αξιοπρέπεια  

   Παρένθεση δική μου ( σε αυτή τη ζωή , όχι στο επέκεινα ) .   

   Ας αναλύσουμε γοργά τη λέξη νόημα , διερωτώμενοι με ποιό φαινόμενο τερματίζεται ο ήχος που βγαίνει από το στόμα μας όταν την εκφέρουμε : κατά τη γνώμη μου ( λέει ο Vito Mancuso ) οι τρεις επικρατέστερες εννοιολογικές εκδοχές της λέξης νόημα είναι οι ακόλουθες : σημασία , αίσθηση , κατεύθυνση . 

  Σημασία , όπως για παράδειγμα ρωτάμε : μα τι νόημα έχει αυτό που μας λες ;  

  Αίσθηση , όπως για παράδειγμα κάτι που εκφέρεται μας προκαλεί γοητεία , αηδία, ενόχληση κλπ

  Κατεύθυνση , δηλαδή από αυτό που λες ποιά κατεύθυνση προτείνεις να πάρω ; υποχρεωτική πορεία , μονόδρομος, αδιέξοδο , απαγορεύεται η είσοδος κ.ο.κ. 

  Εαν δεν εξηγήσουμε τον λόγο με αυτή την διαδικασία , απλά εντασσόμεθα σε κάτι περιπλανόμενο , ακαθόριστο , αδέσποτο . Ενώ με την διαδικασία που προτείνω σε μια "πορεία προς ένα τέρμα" . 

  Πιστεύω ότι δεν είναι δυνατόν να ζούμε τη ζωή χωρίς να έχουμε μια αίσθηση , μια γεύση , μια μυρωδιά της , ένα αίσθημα , με άλλα λόγια πιστεύω ότι δεν μπορούμε να ζούμε εντελώς αναίσθητοι .

   Παρένθεση δική μου ( το κείμενο του Vito δεν έχει ούτε ένα θαυμαστικό , ούτε καν κάπου τρείς τελείες ) 

     

  

Αποσπάσματα από το βιβλίο του Vito Mancuso ΓΙΑ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ εκδόσεις ΑΡΜΟΣ 2023 σε μετάφραση του Αρ. Υφαντή 

η σημασία του εδάφους κάτω από το πέλμα σου

      Κάθομαι εδώ, σα το κοριό που κάνει τον ψόφιο και μηρυκάζω τα ακούσματα που γαργάλησαν τα αυτιά μου . Δεν χρειάζονται πολλά... ακούσματα εννοώ. Μια λέξη που θα ξεφύγει από την καμινάδα θα βρει στην αναννεωμένη ψυχή μου έδαφος να ριζώσει και να ανθίσει καθώς επαναπροσδιορίζονται με την μόνιμη επιστροφή μου στην ύπαιθρο οι εναλλαγές των εποχών και οι ταχύτητες . Μέσα μου κι έξω μου . 

      Η Λίλιαν οργάνωσε μια εμπειρία ομαδικής δημιουργικής γραφής, εδώ στο χωριό. Οι εμπειρίες που μοιραζόμαστε μέσα από τις ανυπόμονες κι άγουρες προτάσεις είναι σπουδαίο υλικό ! Κάθε επίδοξος μικροσυγγραφέας, κάθε σελίδα με καρικατούρες μας, κάθε φράση και μια χούφτα σπορικά . 

      Η Νατάσα μοιράστηκε τις προάλλες κάτι που το 'ζησε με την ψυχή της : Ένα απόδειπνο που βγήκε περίπατο στην αμμουδιά, που μοναχά οι δικές της οι πατούσες γράφανε αποτυπώματα  Που έκανε μετά μια βουτιά τσίτσιδη χωρίς κανένας να κοιτά. Και που δεν την ένοιαζε ύστερα, ότι μια βροχούλα θα αλλοίωνε τα τεκμήρια των ποδιών της ως το άλλο πρωί . Της έφτανε που τα άφησε πίσω ευανάγνωστα, ορατά, αδιαπραγμάτευτα δικά της . 

     Ο τρόπος που σε γειώνει απόλυτα το περπάτημα στην άμμο, δείχνει τη σημασία του εδάφους κάτω από το πέλμα σου. Έχουμε ζητηματάκι εδώ ! Πατάμε σε σαθρό έδαφος για να διανύσουμε υπερφίαλες αποστάσεις . Ως άτομα, ως οικογένειες, ως παρέες κι ως κοινωνίες .

    Το έδαφος το επιλέγουμε !  Ακόμη και σε μεγαλούπολη μπορούμε να περπατήσουμε σε χώμα. Την κατάσταση των άκρων μας την επιλέγουμε. Μπορούμε να τα προστατεύουμε και να τα "ακούμε" . Η χειραψία μας με έναν γνωστό περνάει δεκάδες πληροφορίες. Και με τα πόδια μας συμβαίνει. Υπάρχουν τεχνικές ενεργοποίησης των ποδιών μας με λίγη πρωϊνή μάλαξη και δυό τρεις διατάσεις. 

   Και μετά είναι το μεγαλύτερο ζήτημα, εκεί που θέλω να καταλήξω. Και στο μυαλό μας, πριν από όλα έχει σημασία το έδαφος κάτω από τους ιδεομηρυκασμούς μας. Το μυαλό μας διανύει εξίσου υπερφίαλες αποστάσεις καθημερινά και ελάχιστες φορές εξετάζει το έδαφος πάνω στο οποίο εδράζει την αρχική ιδέα. Λάθος αφελτήριο , λάθος διαδρομή ! Έτσι προκύπτουν οι τεράστιες αποστάσεις μεταξύ μας . Έτσι προκύπτει στις κοινότητές μας αυτό που ονομάζω στα κείμενά μου "το κύκνειο χάσμα". 

   Η σημασία του εδάφους κάτω από τα λογικά μας άλματα . Σε μια ομάδα παιδιών αυτά είναι λυμένα. Τα παιδιά κλαίνε για την ίδια αιτία. Όταν τα αγνοείς. Όταν βλέπουν βιαιότητα. Όταν πεινάνε. Μετά οι αντιδράσεις τους σταδιακά αντιγράφουν τους μεγάλους. Μαθαίνουν να παριστάνουν ότι κλαίνε όταν είναι βολικές οι περιστάσεις για να τραβήξουνε συγκεκριμένο προσωπικό όφελος. Οι ενήλικες είναι συνεχώς αδικημένοι, συνεχώς πεινασμένοι και συνεχώς εμπρός σε υποτιθέμενες βιαιοπραγίες. 

  Δεν υπάρχει περίπτωση να είμαστε συνεχώς αδικημένοι, συνεχώς πεινασμένοι και συνεχώς εμπρός σε βιαιοπραγίες. Αυτή η "θυμοκρατία" που έχει εγκατασταθεί στις κοινωνίες μας είναι επίπλαστη. Η οργή δεν είναι μέσον εξέλιξης κανενός πλάσματος, έλογου και άλογου. Η νηφαλιότητα είναι το όχημα. 

  Γι αυτό, αν είναι να συναντηθούμε ας ξαναδούμε ο καθένας τα εφαλτήριά του. Ας ρυθμίσουμε τους βηματισμούς μας κι ας ακούσουμε μετά τα πόδια μας. Εκεί που στραβά αρμενίζουμε, εκείνα το λένε. 

  Άντε, πάμε πάλι λίγα βήματα πίσω και θα την ξαναβρούμε , μια συμβατή περπατησιά θέλω να πω. 

  Θα τη ξαναβρούμε. Αφου κατά βάθος, όλοι μας ξέρουμε .

   

     

ο διάλογος

 

- Φιλαράκι ;  πελε χάνως ;

    - Εσύ ;  Αμερι χάνος ;

μια στιγμή που κράτησε για πάντα

     Είμαι πρωτότοκος . 

     Έχω έναν σκληρό πατέρα, τα βιώματά του δεν τον άφησαν να μεγαλώσει χωρίς να θυμώσει . Έτσι , ενώ με την μητέρα οι φράσεις σ' αγαπώ, σε θαυμάζω και οι άλλες πιο καθημερινές, ευχαριστώ, συγγνώμη, σ' αδίκησα, έλα 'δω να σε σφίξω στην αγκαλιά μου, εξαφανίσου τώρα να μη σε βλέπω, εκστομίζονταν συχνά και χωρίς αδιάβροχο στίγμα, στην περίπτωση της αλληλεπίδρασης με τον μπαμπά ήταν απαγορευμένες. Δεν εγκαταστήσαμε ποτέ μας "κόκκινο τηλέφωνο" .

    Την ημέρα που το φέρετρο με τη στρουμπουλή 99χρονη γιαγιάκα μου κατέβηκε με τα σχοινιά στην οριστική θέση του για να κλείσει με την εκκωφαντική σιωπή του ένα από τα κομβικότερα κεφάλαια της ζωής του πατέρα, τα μάτια μου ήταν καρφωμένα επάνω του αναμένοντας ένα κάτιτις ανατρεπτικό. 

   Σε μια αργόσυρτη στιγμή, εκείνος έσκυψε, πήρε λίγο νωτερό χώμα στο δεξί χέρι, πρώτα το μύρισε, μετά το πασπάλισε στα δάχτυλα σαν αναποφάσιστος σεφ με μια πρέζα χοντρό αλάτι και μετά άνοιξε τα δάχτυλα και το άφησε σαν για πρώτη φορά να μην είχε τον έλεγχο στα πράγματα . Ο θόρυβος που έκανε εκείνη η αμελητέα ποσότητα από δροσερούς κόκκους ήταν δυσανάλογα τραχύς. 

  Τότε, σαν να αναζητά κάποιον εμπειρογνώμονα, με έψαξε με τα μάτια, έστρεψε το σώμα του κατά πάνω μου, περπάτησε πέντε, έξι νομίζω βήματα και χύθηκε στην αγκαλιά μου. Μόνο το δικό μου αυτί έπιασε εκείνο που ψιθύρισε ο εξηντάχρονος άντρας :

  Τώρα, μόνον εσένα έχω.   

Μίκης : Καλλιτεχνικό χρονολόγιο

 

χρονολόγιο

 

 

φορές φορές, πάνε και με τη ροή

   Ο φιλαράκος μου με πήρε χθες από τα μούτρα :

    Είσαι ένας κλασσικός περφεξιονίστας , φρικιό του απόλυτου ελέγχου των συνθηκών , μου λέει, έρχονται στιγμές που πρέπει απλώς να αφεθείς . Άσε το πλεούμενό σου χαλαρό, σαν ένα κανώ σε ένα ήρεμο ποτάμι, να κυλήσει προς τη θάλασσα και αν αισθάνεσαι μικρές απειλές κάνε ισοδύναμες μικρές διορθώσεις, μια με το κουπί δεξιά, αφέσου λίγη ώρα, άλλη μια αριστερά, αφέσου πάλι. Αφέσου να νιώσεις τη δύναμη από κάτι απώτερο να σε οδηγεί.  

   Πάνε που και που και με τη ροή... το ποτάμι δε σταματά, ούτε στιγμή, να σκέφτεται τη θάλασσα . Ούτε κι εσύ , ε ; 

   Δέχτηκα αυτή τη συμβουλή από έναν άνθρωπο που δίνει τόσες συμβουλές ώστε σου προκαλεί δυσφορία. Όμως τούτη εδώ η μια εμένα σήμερα, με το πρώτο ξύπνημα της φύσης γύρω, σαν σοφή μου φαίνεται, η κατάλληλη συμβουλή στην κατάλληλη στιγμή. 

   Είναι δύσκολο για έναν ενήλικο να δέχεται παραινέσεις . Είναι κάτι που εμένα με "γανιάζει" . Επειδή, από λάθος αντίληψη σεβασμού έχω αφεθεί πολλά χρόνια να με συμβουλεύουν καταιγιστικά και μπούκωσα. Το σκυμμένο κεφάλι που σου ζητούν να επιδεικνύεις "για το καλό σου" σε όλο αυτό που αποτελεί το σύστημα γύρω από τα τρυφερά σου χρόνια, σε όλο αυτό που τελικά καθορίζει, κακά τα ψέματα αρκετές από τις αρχικές στοχοθεσίες των νιάτων σου, τούτο το σκυμμένο κεφάλι επανέρχεται με την κάθε αφορμή στο θυμικό μου και με γανιάζει. Δεν θέλω να ακούσω πλέον συμβουλές. Καμία και από κανέναν ! Η λέξη νισάφι είναι κρεμασμένη στο στόμα μου. Νισάφι ! 

     Οι συμβουλές ωστόσο έχουν ένα πανίσχυρο πλεονέκτημα. Εκπέμπονται και μου απευθύνονται από έξω ! Κάποιος βλέπει τις κινήσεις μου, την στάση του σώματός μου, τη δύναμη της λάμψης στα μάτια μου τη δεδομένη στιγμή, τη θερμοκρασία του λόγου μου, τον ρυθμό των πράξεών μου και μου κάνει μια παρατήρηση . 

   Σε καμία περίπτωση εγώ ο ίδιος δεν θα μπορούσα να "διαβάσω" τον εαυτό μου από απέναντι . Σε καμία περίπτωση. Και όταν δέχομαι μια αντίδραση πρέπει να αδράξω την ευκαιρία κι ας γανιάζω. Το πως φαίνομαι από απέναντι, είναι ένα εξαιρετικό βοήθημα για να επιλέξω τις μικρές μου διορθώσεις. 

   Ο φίλος , διέκρινε ότι πρέπει να μου πει τούτα τα λόγια καθώς σε μια αδιαμφισβήτητα θετική-ευνοϊκή συνθήκη με παρατήρησε να υπεραναλύω τα δεδομένα μου. Μου έχει κάνει δεκάδες παρατηρήσεις για όλα τα ελάσσονα , ακόμη πως να ρίχνω τη τροφή της γάτας στο πιατάκι. Αυτός είναι ο συγκεκριμένος ο φίλος. Συμβουλεύει ακατάπαυστα και ασυναίσθητα. Εγώ αν είμαι ξύπνιος όμως, πρέπει να ξεχωρίσω από όλο αυτό το συνονθύλευμα συμβουλών, την μια που έχει μεγάλη αξία, την ουσιαστική, εκείνη την "ζουμερή".

   Φορές φορές, αφέσου... πάνε και με τη ροή . Ζήσ' το . 

   _____________________________

 Υ.Γ.  Βγαίνοντας από το μπάνιο τράβηξα το πρωί μαλακά ένα τεράστιο προσόψι το οποίο γλύστρισε από το κεφαλάρι της καρέκλας και ήρθε πίσω μου. Μαζί του ήρθε και η καρέκλα ! Ένα θυλήκι που ήταν ραμμένο σε μια πλευρά του και δεν το είχα δει ποτέ δυό χρόνια, πέρασε από ένα μπαλάκι στην κορυφή της καρέκλας και την άρπαξε. Το θυλήκι ήταν ακριβώς όσο το μέγεθος από το σκαλιστό μπαλάκι , οι πιθανότητες να συμβεί αυτό ήταν απειροελάχιστες. Αλλά συνέβη . Πίστευα ότι μαλακά τραβώντας τη πετσέτα , θα έλεγχα όλη την κατάσταση... Είμαι ένας άτυχος περφεξιονίστας 😉..

   

μεταξύ τραμπάλας και κούνιας εγώ προτιμώ την δεύτερη

     Όταν θέλω να παίξω ( με ) τη ζωή μου κορώνα γράμματα , προτιμώ το λάθος που θα διαπράξω να είναι της ευθύνης μου . 

     Έχω ανέβει δεκάδες φορές στην τραμπάλα . Λίγος κόπος . Κάποιος σε ανεβάζει και κοιτάς από ψηλά . Αισθάνεσαι δυνατός, κυρίαρχος αφέντης των πραγμάτων . Πλην όμως ο απέναντι κουράζεται ή κάνει μια δεύτερη σκέψη και σηκώνεται να φύγει , απροειδοποίητα . 

     Και πέφτω άσχημα . 

     Μεταξύ τραμπάλας και κούνιας εγώ προτιμώ την δεύτερη . 

     Έχω ανέβει δεκάδες φορές στην κούνια . Παρ' όλη την φημολογία ότι σε κουνάει μονάχη της δεν σου κάνει τίποτα . Κάθεται και περιμένει . Πολύς ο κόπος . Συντονισμός κινήσεων , ευστροφία , συγκέντρωση και θάρρος . Όλα τούτα βγαίνουν από μένα για να πετύχει η αιώρηση . Και όταν το παρακάνω , τρώω τα μούτρα μου . Αλλά από δικό μου λάθος . Από λάθος μέτρημα του εαυτού μου . 

     Και πέφτω άσχημα .

     Εκεί κάτω μπορεί να αισθανθώ πολλά πράγματα καθώς μετράω τις πληγές μου . 

     Ένα πράγμα δεν αισθάνομαι :  προδομένος . 

     Μεταξύ τραμπάλας και κούνιας εγώ προτιμώ την δεύτερη . 

     Εσύ ;